દાનભાવનું ફળ || પુરુષોત્તમ માસની વાર્તા || ગુજરાતીમાં લખાણ સાથે

 

    એક સમયે એક મોટું નગર હતું. ત્યાં એક ખૂબ જ ધનવાન શેઠ રહેતા હતા. શેઠ પાસે અઢળક સંપત્તિ હતી, પણ સ્વભાવે થોડા અભિમાની હતા. એ જ નગરમાં નદી કિનારે એક ગરીબ ડોશીમા પણ રહેતા હતા. ડોશીમા પાસે રહેવા માટે એક નાની ઝૂંપડી અને ખાવા માટે માંડ બે ટંકના રોટલા જુવાડ જેટલી આવક હતી.

    જ્યારે પુરુષોત્તમ માસ આવ્યો, ત્યારે નગરમાં અનેરો ઉત્સાહ હતો.

    શેઠે વિચાર્યું કે, "આ વર્ષે પુરુષોત્તમ માસમાં હું એટલું પુણ્ય કરીશ કે દેવતાઓ પણ મારે ત્યાં આવશે." શેઠે મોટા પાયે ભોજન સમારંભો રાખ્યા. મોંઘા વસ્ત્રો પહેરીને તેઓ મંદિરે જતા, સોનાના પાત્રમાં પૂજા કરતા અને હજારો લોકોને જમાડતા. પરંતુ, તેમના મનમાં એક જ વિચાર હતો: "મારા જેવું દાન આખા નગરમાં કોઈ કરી શકે તેમ નથી." તેમનો હેતુ ભક્તિ કરતાં પોતાની વાહ-વાહ કરાવવાનો વધુ હતો.

    બીજી તરફ, ગરીબ ડોશીમા પાસે ભગવાનને ધરવા માટે કંઈ જ નહોતું. તેમની પાસે માત્ર એક તાંબાનો નાનો લોટો અને થોડા સૂકા ચોખા હતા. ડોશીમાએ મનોમન સંકલ્પ કર્યો: "હે પ્રભુ! મારી પાસે તો ગાય નથી કે હું ઘીના દીવા કરી શકું, કે નથી અનાજ કે હું ભંડારો કરી શકું. પણ હું દરરોજ વહેલી સવારે નદીએ સ્નાન કરીશ અને રેતીના કિનારે 'પુરુષોત્તમ' ભગવાનનું નામ લખીશ."

    ડોશીમા દરરોજ બ્રાહ્મ મુહૂર્તમાં ઉઠતા, ઠંડા પાણીમાં સ્નાન કરતા અને ભીની રેતી પર આંગળીથી "શ્રી પુરુષોત્તમ નમઃ" લખતા. તેમની પાસે દીવો કરવા માટે ઘી નહોતું, એટલે તે રેતીનો નાનો ઢગલો કરી તેના પર હૃદયની ભક્તિરૂપી 'ભાવનો દીવો' પ્રગટાવતા.

    પુરુષોત્તમ માસનો છેલ્લો દિવસ આવ્યો. શેઠે ખૂબ જ મોટો યજ્ઞ કર્યો અને ઋષિ-મુનિઓને બોલાવ્યા. તે જ રાત્રે, શેઠને સપનામાં ભગવાન વિષ્ણુ દેખાયા. શેઠ ગદગદ થઈ ગયા અને પૂછ્યું, "પ્રભુ! તમે મારો યજ્ઞ સ્વીકાર્યોને? મારું દાન સૌથી મોટું હતું ને?"

    ભગવાન મંદ હસ્યા અને બોલ્યા, "હે શેઠ! તારા દાનમાં અહંકારનો ભાર હતો. તારું બધું જ પુણ્ય તો તારી પ્રસિદ્ધિમાં જ વપરાઈ ગયું. પણ પેલી ડોશીમાના રેતીમાં લખેલા નામ અને તેના ભાવના દીવાએ મારું હૃદય જીતી લીધું છે."

    શેઠને નવાઈ લાગી. બીજે દિવસે સવારે તેઓ નદી કિનારે ગયા. ત્યાં તેમણે જોયું કે ડોશીમા જ્યાં રેતી પર ભગવાનનું નામ લખતા હતા, ત્યાં રાત્રે કોઈ અગમ્ય શક્તિથી રેતીના કણ સોનાના કણ બની ગયા હતા! આખી રાત ડોશીમાની ઝૂંપડીમાંથી દિવ્ય સુગંધ આવતી હતી.

    શેઠને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. તેઓ ડોશીમાના પગે પડ્યા. ડોશીમાએ તો બધું જ સોનું ગરીબોમાં વહેંચી દીધું અને માત્ર ભગવાનના સ્મરણમાં મગ્ન રહ્યા. પુરુષોત્તમ માસના પ્રભાવથી ડોશીમાનું શરીર કાંતિમય બની ગયું અને અંત સમયે સ્વયં ગરુડ વાહન પર બેસીને ભગવાન તેમને લેવા આવ્યા.