ગણેશ ચતુર્થી પૂજા વિધિ અને મંત્ર
૧. પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી
ગણેશજીની મૂર્તિ, પાટલો, લાલ અથવા પીળું કપડું, કળશ, નાળિયેર, પાણી, ગંગાજળ, અક્ષત, કંકુ, હળદર, ચંદન, ફૂલ, દુર્વા, ધૂપ, દીવો, કપૂર, મોદક અથવા લાડુ, ફળ, પંચામૃત અને દક્ષિણા રાખવી.
ખાસ કરીને ગણેશજીને દુર્વા અને મોદક અર્પણ કરવાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે.
૨. પૂજા શરૂ કરતા પહેલાં શુદ્ધિકરણ
સૌ પ્રથમ હાથમાં થોડું પાણી લઈને પોતાનું અને પૂજાના સ્થાનનું શુદ્ધિકરણ કરવું.
મંત્ર:
ૐ અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા ।
યઃ સ્મરેત્ પુંડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યંતરઃ શુચિઃ ॥
પછી થોડું પાણી પોતાના ઉપર છાંટવું.
૩. દીવો પ્રગટાવવો
સૌ પ્રથમ ઘી અથવા તેલનો દીવો પ્રગટાવો.
દીપ પ્રજ્વલન મંત્ર:
ૐ દીપજ્યોતિઃ પરબ્રહ્મ
દીપજ્યોતિઃ જનાર્દનઃ ।
દીપો હરતુ મે પાપં
દીપજ્યોતિર્નમોઽસ્તુતે ॥
ત્યારબાદ ધૂપ પ્રગટાવો.
૪. ગણેશજીનું ધ્યાન
હવે ગણેશજીનું ધ્યાન કરીને નીચેનો મંત્ર બોલવો.
ગણેશ ધ્યાન મંત્ર:
વક્રતુંડ મહાકાય સૂર્યકોટિ સમપ્રભઃ ।
નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ શુભકાર્યેષુ સર્વદા ॥
અર્થ: હે ગણેશજી! આપનું મુખ વાંકું દાંત ધરાવતું અને શરીર વિશાળ છે, આપ કરોડો સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી છો. મારા દરેક શુભ કાર્ય નિર્વિઘ્ને પૂર્ણ કરો.
૫. ગણેશજીને આવાહન
હવે ગણેશજીને પૂજા માટે આમંત્રણ આપવું.
આવાહન મંત્ર:
ૐ ગણાનાં ત્વા ગણપતિં હવામહે
કવિં કવિનામુપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્મણાં બ્રહ્મણસ્પત
આ નઃ શ્રૃણ્વન્નૂતિભિઃ સીદ સાધનમ્ ॥
ત્યારબાદ બોલવું:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
આવાહયામિ, સ્થાપયામિ, પૂજયામિ ।
૬. આસન અર્પણ
ગણેશજીને આસન અર્પણ કરવું.
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । આસનં સમર્પયામિ ।
૭. પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને આચમન
હવે ગણેશજીને પ્રતીકરૂપે પાદ્ય, અર્ઘ્ય અને આચમન અર્પણ કરવું.
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । પાદ્યં સમર્પયામિ ।
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । અર્ઘ્યં સમર્પયામિ ।
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । આચમનીયં સમર્પયામિ ।
૮. ગણેશજીનું સ્નાન
સૌ પ્રથમ શુદ્ધ પાણીથી સ્નાન કરાવવું.
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । સ્નાનં સમર્પયામિ ।
પછી પંચામૃતથી સ્નાન કરાવી શકાય.
પંચામૃતમાં દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડ લેવામાં આવે છે.
પંચામૃત સ્નાન:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । પંચામૃતસ્નાનં સમર્પયામિ ।
પછી ફરીથી શુદ્ધ પાણીથી સ્નાન કરાવવું.
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । શુદ્ધોદકસ્નાનં સમર્પયામિ ।
જો ગણેશજીની માટીની મૂર્તિ હોય અને સ્નાન કરાવવું યોગ્ય ન હોય, તો માત્ર પાણીનો પ્રતીકાત્મક અભિષેક અથવા ગંગાજળ છાંટી શકાય.
૯. વસ્ત્ર અર્પણ
ગણેશજીને નવા વસ્ત્ર અથવા લાલ કપડું અર્પણ કરવું.
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । વસ્ત્રં સમર્પયામિ ।
પછી જનોઈ અર્પણ કરવી.
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ।
૧૦. ચંદન અને કંકુ
ગણેશજીને ચંદન અને કંકુ અર્પણ કરવું.
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । ગંધં સમર્પયામિ ।
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ।
૧૧. ફૂલ અર્પણ
ગણેશજીને લાલ ફૂલ અથવા અન્ય સુગંધિત ફૂલ અર્પણ કરવાં.
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
૧૨. દુર્વા અર્પણ
ગણેશ પૂજામાં દુર્વાનું વિશેષ મહત્વ છે. સામાન્ય રીતે ૨૧ દુર્વાની ગાંઠ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે.
દરેક ગાંઠ અર્પણ કરતી વખતે:
ૐ ગં ગણપતયે નમઃ ।
એમ ૨૧ વખત બોલી શકાય.
અથવા એકસાથે દુર્વા અર્પણ કરતાં:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । દુર્વાંકુરાન્ સમર્પયામિ ।
૧૩. ગણેશજીના ૨૧ નામ
ગણેશજીને ૨૧ નામથી પૂજન કરવું ખૂબ શુભ માનવામાં આવે છે.
ૐ સુમુખાય નમઃ ।
ૐ એકદંતાય નમઃ ।
ૐ કપિલાય નમઃ ।
ૐ ગજકર્ણકાય નમઃ ।
ૐ લંબોદરાય નમઃ ।
ૐ વિકટાય નમઃ ।
ૐ વિઘ્નનાશાય નમઃ ।
ૐ વિનાયકાય નમઃ ।
ૐ ધૂમ્રકેતવે નમઃ ।
ૐ ગણાધ્યક્ષાય નમઃ ।
ૐ ભાલચંદ્રાય નમઃ ।
ૐ ગજાનનાય નમઃ ।
ૐ વક્રતુંડાય નમઃ ।
ૐ શૂર્પકર્ણાય નમઃ ।
ૐ હેરંબાય નમઃ ।
ૐ સ્કંદપૂર્વજાય નમઃ ।
ૐ સિદ્ધિવિનાયકાય નમઃ ।
ૐ ગણપતયે નમઃ ।
ૐ વિઘ્નરાજાય નમઃ ।
ૐ દ્વૈમાતુરાય નમઃ ।
ૐ ગણાધિપાય નમઃ ।
દરેક નામ સાથે એક ફૂલ અથવા અક્ષત અર્પણ કરી શકાય.
૧૪. ધૂપ અર્પણ
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । ધૂપમાઘ્રાપયામિ ।
અર્થાત્ ગણેશજીને ધૂપ અર્પણ કરું છું.
૧૫. દીપ અર્પણ
મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । દીપં દર્શયામિ ।
હવે ગણેશજીની સામે દીવો ફેરવવો.
૧૬. નૈવેદ્ય અર્પણ
હવે ગણેશજીને મોદક, લાડુ, ફળ, મીઠાઈ વગેરેનો ભોગ ધરાવવો.
નૈવેદ્ય મંત્ર:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । નૈવેદ્યં નિવેદયામિ ।
પછી થોડું પાણી અર્પણ કરવું.
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ । આચમનીયં સમર્પયામિ ।
ગણેશજીને ખાસ કરીને મોદક અથવા લાડુ પ્રિય માનવામાં આવે છે.
૧૭. ગણેશજીનો મુખ્ય મંત્ર
હવે 108 વખત અથવા તમારી શક્તિ પ્રમાણે ગણેશ મંત્રનો જપ કરવો.
મુખ્ય મંત્ર:
ૐ ગં ગણપતયે નમઃ ॥
આ ગણેશજીનો ખૂબ પ્રચલિત અને સરળ મંત્ર છે.
૧૮. ગણેશ ગાયત્રી મંત્ર
ૐ એકદંતાય વિદ્મહે
વક્રતુંડાય ધીમહિ ।
તન્નો દંતિઃ પ્રચોદયાત્ ॥
આ મંત્રનો 11, 21 અથવા 108 વખત જપ કરી શકાય.
૧૯. ગણેશ અથર્વશીર્ષ
જો સમય હોય તો ગણેશ પૂજામાં ગણપતિ અથર્વશીર્ષનું પાઠન કરી શકાય છે. આ લાંબો પાઠ હોવાથી અહીં સંપૂર્ણ પાઠ કરતાં પૂજા દરમિયાન તેનું પાઠન કરવું શ્રેષ્ઠ રહેશે.
૨૦. ગણેશજીની પ્રાર્થના
હે ગણેશજી મહારાજ,
મારા અને મારા પરિવારના જીવનમાંથી તમામ વિઘ્નો દૂર કરજો.
અમને સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સદબુદ્ધિ આપજો.
અમારા દરેક શુભ કાર્ય સફળ કરજો.
અમારા પરિવાર પર હંમેશા તમારી કૃપા રાખજો.
૨૧. ગણેશજીની આરતી
હવે ગણેશજીની આરતી કરવી.
જય ગણેશ દેવ, જય ગણેશ દેવ,
માતા જાકી પાર્વતી, પિતા મહાદેવ...
આરતી દરમિયાન ઘીનો દીવો અથવા કપૂર ફેરવવો.
૨૨. પ્રદક્ષિણા અને નમસ્કાર
ગણેશજીને પ્રણામ કરીને પ્રદક્ષિણા કરવી.
મંત્ર:
યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માંતરકૃતાનિ ચ ।
તાનિ તાનિ વિનશ્યન્તિ પ્રદક્ષિણપદે પદે ॥
ત્યારબાદ સાષ્ટાંગ અથવા પંચાંગ પ્રણામ કરવો.
૨૩. ક્ષમા પ્રાર્થના
પૂજામાં કોઈ ભૂલ થઈ હોય તો અંતે ક્ષમા માગવી.
ક્ષમા મંત્ર:
મંત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં ગણાધિપ ।
યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ મે ॥
અર્થ: હે ગણેશજી! મારી પૂજામાં મંત્ર, વિધિ અથવા ભક્તિમાં કોઈ કમી રહી ગઈ હોય તો કૃપા કરીને તેને પૂર્ણ માનજો.
૨૪. અંતિમ મંત્ર
અંતે ત્રણ વખત બોલવું:
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
ૐ શ્રી ગણેશાય નમઃ ।
અને પછી:
ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા!
મંગલમૂર્તિ મોરિયા!
🙏 શ્રી ગણેશજી મહારાજ સૌના જીવનમાંથી વિઘ્નો દૂર કરે અને સૌના ઘરમાં સુખ-શાંતિ તથા સમૃદ્ધિ લાવે.
.jpg)
0 Comments